Schaaklessen

Het schaakspel

De afgelopen jaren heb ik ontdekt dat mijn visie op schaken niet zo vanzelfsprekend is als ik aanvankelijk dacht. Voor mij staat namelijk het schaakSPEL centraal bij het leren schaken. Dit lijkt misschien heel logisch, maar de schaakbond spreekt in haar statuten bijvoorbeeeld niet over het schaakspel, maar alleen over de schaaksport. Zo is in de statuten van de schaakbond te lezen: 3.1 De KNSB stelt zich ten doel de beoefening van de schaaksport in Nederland te stimuleren, in stand te houden en uit te breiden.".

In mijn beleving is het zo dat alvorens iemand interesse krijgt in een bepaalde sport, hij of zij eerst plezier moet beleven aan het spel. Wat is dan het verschil tussen spel en sport? Voor mij zit het onderscheid vooral in het toevoegen van het competitie-element en het strikter toepassen van bepaalde afgesproken (spel)regels bij de sport ten opzichte van het spel.

Wat wil dit nu zeggen voor het schaken en het leren schaken?

In de schaaklessen die ik verzorg voor volwassenen en kinderen die (beter) willen leren schaken, staat het schaakspel centraal. Het leren van en plezier hebben in het spelen van het schaakspel zijn mijn uitgangspunt. Maar ook het wegnemen van het soms nog bestaande vooroordeel dat schaken moeilijk en/of saai zou zijn.

Leren schaken

Leren schaken kan bijna iedereen en ontzettend veel mensen, jong en oud, beleven er enorm veel plezier aan.

Belangrijk bij het geven van schaaklessen is goed te beseffen wie de deelnemers zijn en wat hun verwachting is. Zo zal een schaakles voor een groep kinderen van een basisschool heel anders verlopen dan een schaakles voor een groep volwassenen. Van een schaaktrainer mag verwacht worden dat hij voldoende schaakkennis heeft, maar wat naar mijn idee het succes van schaaklessen in veel sterkere mate bepaald is vooral de wijze waarop een schaaktrainer de deelnemers benaderd en in staat is zijn lessen aan te passen aan de behoefte, voorkennis en mogelijkheden van de groep. Als een schaaktrainer dit goed doet dan wordt iedere schaakles een schaak-feestje!

Welke lesmethode?

In Nederland zijn er een tweetal methoden in gebruik om (beter) te leren schaken. De eerste is de zogenaamde Stappenmethode. Deze methode wordt ondersteund door de Schaakbond en bestaat uit een vrij traditionele manier van leren, namelijk met een instructeur en één of meerdere deelnemers die gebruik maken van werkboekjes met opdrachten. Naar mijn mening is de structuur en inhoud van deze methode uitstekend, maar is de presentatie met name naar kinderen toe wat saai en is het aan de trainer om dit op een aantrekkelijke manier te brengen. 

De tweede methode, die ook goedgekeurd is door de Schaakbond, is de digitale "spelend leren" methode Chessity. Deze methode is geheel van deze tijd en bestaat uit een digitale leeromgeving waarbij de deelnemers de beschikking moeten hebben over een apparaat met een internetverbinding. Deze methode maakt het mogelijk dat iedere deelnemer in zijn/haar eigen tempo leert. Tevens kan iedere deelnemer een zogenaamde "coach" hebben die op ieder moment de voortgang kan zien en behulpzaam kan zijn. Tevens wordt deze methode momenteel nog volop verder ontwikkeld.

Zonder ook maar enige afbreuk te willen doen aan de Stappenmethode, is het mijn stellige overtuiging dat Chessity momenteel de aangewezen methode is om (beter) te leren schaken. Juist ook vanwege mijn geloof in deze methode ben ik voor Chessity ook een zogenaamde "Schoolschaak-ambassadeur" en tevens als "Chessity Expert" regelmatig aanwezig bij bijeenkomsten en presentaties van Chessity, zonder er enige commerciële band mee te hebben.

Voor wie zijn de schaaklessen?

schaakles01Vrijwel iedereen kan leren schaken, dus schaaklessen zijn er ook voor iedereen. Schaaklessen kunnen gegeven worden aan individuele personen, maar ook aan groepjes en zelfs hele schoolgroepen. Uiteraard zullen vorm, inhoud en duur aangepast worden aan de betreffende persoon of groep(en).

Een bijzondere doelgroep die momenteel erg in de belangstelling staat zijn de basisscholen. Schaken wordt op steeds meer basisscholen ofwel opgenomen tijdens de reguliere schooltijden of als naschoolse activiteit. Naast het aanbieden van passende schaaklessen voor basisscholen kan ik ook een korte cursus voor onderwijzend personeel en/of (hulp-)ouders verzorgen zodat de school uiteindelijk ook geheel of gedeeltelijk zelf het schaakonderwijs kan verzorgen.