09. Schaak, mat, pat

Wat is de bedoeling bij een schaakpartij?

Het doel bij een schaakpartij is het „veroveren“ van de Koning van de tegenpartij. Dit doen we door de Koning aan te vallen. Deze zal uiteraard proberen te ontsnappen. Het is dus de kunst om een Koning zo aan te vallen dat deze niet meer kan ontsnappen.

Beide partijen proberen dus de andere Koning aan te vallen, maar tevens ook te zorgen dat hun eigen Koning veilig blijft. Het lijkt een beetje op voetballen en vele andere sporten, je wilt zelf scoren maar ook voorkomen dat je doelpunten tegen krijgt.

"Schaak"

Als een stuk de koning van de tegenpartij aanvalt dan heet dat „schaak“. In de eerste diagram hierboven zie je een voorbeeld, de witte loper op G4 valt de zwarte koning op E6 aan. Gelukkig heeft zwart in dit geval zelfs drie oplossingen, namelijk:
1. met de koning naar E5, E7, F6 of F7 gaan;
2. de eigen zwarte loper ertussen zetten, dus de zwarte loper van H7 naar F5 verplaatsen;
3. met de eigen zwarte toren de witte loper slaan, dus de zwarte toren van G8 naar G4.

"Schaakmat"

Als een koning aangevallen staat en niet meer kan ontsnappen dan heet dat „mat“ of „schaakmat“. De partij is dan afgelopen. Als wit wint is de uitslag 1-0 en als zwart wint is de uitslag 0-1.

In de tweede diagram hierboven zie je een voorbeeld van "mat", de zwarte koning op G8 wordt aangevallen door de witte toren op D8 en de zwarte koning kan niet ontsnappen naar een plek waar hij niet geslagen kan worden.

"Pat"

Als een koning niet aangevallen staat maar de speler kan geen enkele legale zet meer doen, dan heet dat „pat“. De partij is dan afgelopen en de uitslag is gelijkspel, beide spelers krijgen dan een half punt, ½-½.

In de derde diagram hierboven zie je voorbeeld van "pat". De zwarte koning op H8 wordt niet aangevallen, maar als zwart aan de beurt is kan deze ook geen zet meer doen. De koning staat niet aangevallen, maar zwart kan ook geen enkele zet meer doen, het is dus „pat“.

Oefenen

Met de onderstaande diagrammen kun je alvast een keer oefenen of je nu de verschillen tussen "schaak", "schaakmat" en "pat" kunt herkennen.

Oefening 1

Zet de stukken op je eigen schaakbord net zoals ze staan in diagram 1. Zwart is aan zet. Staat hij "schaak", "schaakmat" of "pat"?

Oefening 2

Zet de stukken op je eigen schaakbord net zoals ze staan in diagram 2. Zwart is aan zet. Staat hij "schaak", "schaakmat" of "pat"?

Oefening 3

Zet de stukken op je eigen schaakbord net zoals ze staan in diagram 3. Zwart is aan zet. Staat hij "schaak", "schaakmat" of "pat"?

 

Beoordeel dit item
(0 stemmen)
Huub van der Logt

Bedenker van het project "Schaak maar raak!". Een project om het schaken, met name bij de jeugd, te promoten.


Website: www.schaakmaarraak.nl
E-mailadres Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
Log in om reacties te plaatsen

advertentie Chessity

advertentie Smr

advertentie Shop Smr

advertentie Kossies